مقدّمهء مصحّح به نام خداوند جان و خرد * كزين برتر انديشه بر نگذرد دفترى كه پيش روى خوانندهء پژوهندهء گرامى است ، دربرگيرندهء تاريخ سامانيان و بويهيان و غزنويان از تاريخ عالم جامع التّواريخ است ، كه رشيد الدّين فضل اللّه وزير و مورخ و طبيب همدانى به خواست ايلخان الجايتو ( 703 - 716 ) ، پس از فراهم ساختن و به پايان بردن تاريخ مغول بر سر آن شد ؛ هرچند كه دانشمند مأسوف عليه كارل‌يان بر آن است كه كار تاريخ عالم را نيز رشيد الدّين فضل اللّه به اشارت و خواست ايلخان غازان خان ( حك 694 - 703 ) آغاز كرده بوده است . افزون بر چهل سال پيش ، استاد كم مانند مجتبى مينوى در گفتارى عالمانه دربارهء اين بخش از كتاب نوشته‌اند : « جامع التّواريخ - اگر از روى اين نمونه‌هاى آخرى حكم كنيم - چيزى جز نقل و استنساخ پر از اغلاط و سقطات و الحاقات نابه‌جاى كتابهاى تاريخ قديمترى كه به فارسى انشا شده بوده است نيست ، و به اين معنى جامع تواريخ است كه كتابهاى فارسى را كه پيش از آن موجود بوده است با تغييرات